• Foto-01.jpg
  • Foto-02.jpg
  • Foto-03.jpg
  • Foto-04.jpg
  • Foto-05.jpg
  • Foto-06.jpg
  • Foto-07.jpg
logo2

CZŁOWIEK GŁĘBOKIEJ WIARY I NADZIEI

Wywiad z dr Pawłem Macialą (Słowacja) – rozmawia ks. Jan Zimny



1. Błogosławiony Jan Paweł II w swym nauczaniu wielokrotnie podejmował sprawy dotyczące ojcostwa. Sam wychowywany przez ojca, stał się Ojcem Narodu ludzkości. Jak postrzegał Go Pan będąc sam ojcem?

Fascynowała mnie – jako ojca – wzajemna relacja młodzieży i błogosławionego Jana Pawła II. Młodzi ludzie z całego świata bez względu na pochodzenie kulturowe kochali go, ponieważ potrafił ująć ich duchowym wymiarem ojcostwa, wykraczającym poza ojcostwo fizyczne głębią miłości, opieką i troską o nich. Tak, jakby głębie i pełnię duchowego synostwa, przeżywanego w relacji z niebieską Matką: „Totus tubus”, przemieniał w pragnienie pełnego duchowego ojcostwa Piotra Kościoła, wyjątkowo w stosunku do wszystkich młodych: cały wasz – „Totus vester”.

Fascinoval ma, ako otca, vzájomný vzťah mladých ľudí a Blahoslaveného Jána Pavla. Mladí ľudia z celého sveta bez ohľadu na to, z akých kultúr pochádzali, ho milovali, lebo ich dokázal osloviť duchovným rozmerom otcovstva, prekračujúcim fyzické otcovstvo hĺbkou lásky, starostlivosti a záujmu o nich. Akoby hĺbku a plnosť duchovného synovstva prežívaného vo vzťahu k nebeskej Matke - Totus tuus, pretavoval do túžby plného duchovného otcovstva Petra Cirkvi aj vo vzťahu k všetkým mladým – som celý váš - Totus vester.

2. W dobie kryzysu autorytetów, dewaluacji roli ojca w rodzinie, emancypacji kobiet, nie jest zapewne łatwo być ojcem, wychowawcą, przykładem i wzorem. Przed laty Pan wkroczył na drogę bycia ojcem. Jak wtedy wyglądał obraz ojca w oczach Pana?

Pierwowzorem z pewnością było doświadczenie rodzinne. Wychowałem się na wsi w północno-wschodniej części Słowacji, w rodzinie rolniczej. Podobnie jak w innych rodzinach wiejskich, oczywistością była pewna hierarchia. Życie rodzinne było wzorowane na ścisłej tradycji chrześcijańskiej. Ojciec był autorytetem w rodzinie. Na ogół to kondycja fizyczna i umiejętności ojca decydowały o tym, w jakich warunkach socjalnych znajdowała się rodzina rolnicza. Wychowałem się wśród trzypokoleniowej rodziny, mieszkaliśmy razem z rodzicami mojego ojca. Pierwsze wspomnienie, które na stałe utkwiło mi w pamięci, wiąże się z dziadkiem (w języku słowackim dziadka nazywamy też pięknym mianem „starý otec”), z pierwszym Bożym Narodzeniem, jakie pamiętam. Był to wyjątkowy moment. Po zmroku dziadek przyniósł do domu słomę ze stodoły, złożył życzenia i dopiero wtedy siadaliśmy do wigilii. W moich oczach było to coś wspaniałego. To dziadek „uruchamiał” czas radości w Wigilię Bożego Narodzenia. W tym czasie był jeszcze w dobrej kondycji fizycznej, cieszył się szacunkiem, jaki należy się głowie rodziny. Tak traktował go również mój ojciec, jego syn. Godność i porządek, przejrzysty podział między tym, co powszednie a tym co świąteczne – w taki oto sposób wiódł rodzinę. Innym obrazem, który symbolizuje dla mnie rodzinę, jest niedzielny obiad, wspólne spożywanie posiłku „pod przewodnictwem“ dziadka. W uproszczeniu – tym pierwowzorem jest dla mnie przede wszystkim obraz ojca szanującego swego ojca w kontekście ścisłej tradycji chrześcijańskiej rolniczego środowiska, z modlitwą na ustach. Po latach jawi mi się to jako wielka szkoła pokory i synowskiej miłości mojego ojca, która wyrastała z pokory jego ojca (mojego dziadka) wobec Boga, z jego skromności i dobroci ojcowskiej. Dziś żałuję, że tej ciągłości nie mogły choćby częściowo zaznać nasze dzieci, ponieważ mój ojciec (a ich dziadek) odszedł do wieczności za wcześnie.

Prvovzorom bola určite skúsenosť z rodiny. Vyrastal som v roľníckej rodine na dedine severovýchodného Slovenska. Rodina, tak ako každá na dedine, mala svoju hierarchiu, žila v prísnej kresťanskej tradícii. Otec v rodine bol autoritou. Vo všeobecnosti schopnosti otca, jeho osobnostná a fyzická kondícia predurčovali, v akých sociálnych podmienkach bude roľnícka rodina žiť. Detstvo som prežíval v trojgeneračnej rodine, spolu s otcovými rodičmi. Prvá spomienka, ktorá mi natrvalo ostala v pamäti na výnimočnú chvíľu, je spomienka na starého otca, na prvé Vianoce, ktoré si pamätám. Pred zotmením starý otec doniesol zo stodoly do domu v plachietke slamu, povinšoval. Vigília až vtedy mohla začať. Bola to v mojich očiach úžasná vec. On bol „spúšťačom“ času radosti vigílie Božieho narodenia. Bol ešte v dobrej fyzickej kondícii, požíval úctu hlavy rodiny, rešpektoval ho takto aj môj otec, jeho syn. Dôstojnosť a usporiadanosť, jasná cezúra medzi všedným a sviatočným, také bolo jeho vedenie rodiny. Iným obrazom, ktorý mi symbolizuje rodinu, je obraz nedeľného obeda, spoločného stolovania s „predsedajúcim” starým otcom. Ak by som to mal zjednodušiť – tým prvovzorom je predovšetkým obraz otca rešpektujúceho svojho otca v kontexte prísneho poriadku kresťanskej tradície žitej v roľníckom prostredí, s modlitbou na perách. Po rokoch ten rešpekt sa mi javí ako veľká škola pokory a synovskej lásky môjho otca, ktorá vyrastala z pokory jeho otca (môjho starého otca) pred Bohom, jeho otcovskej láskavosti a skromnosti. Škoda, že toto kontínuum nemohli aspoň zčasti zažiť naše deti, pretože môj otec (a ich starý otec) odišiel do večnosti príliš zavčasu.

3. Czas ma to do siebie, że weryfikuje nasze poglądy, wyobrażenia, oczekiwania czy marzenia. Po ponad 28 latach bycia ojcem zapewne zmienił się obraz bycia ojcem. Na czym te zmiany polegają?

Zacznę może anegdotą. Pięcioletni chłopiec zapytany, jaki jest jego ojciec, odpowiada bez wahania: „On jest najmądrzejszy na świecie, wie wszystko.“ Mając 10 lat na to samo pytanie odpowiada: „Wie prawie wszystko“, natomiast w wieku 17 lat stwierdza: „Ojciec niczego nie rozumie!” Mając 50 lat, z westchnieniem stwierdza: „Gdyby tak jeszcze żył, aby mógł by mi doradzić...”
Obraz ojca z pewnością zmienia się wraz z dojrzewaniem człowieka jako osoby, lecz zmienia go także otaczająca nas kultura. Należę do pokolenia, które swe dzieciństwo i część ojcostwa przeżyło w reżimie komunistycznym, natomiast pełnię ojcostwa przeżywamy w czasach „transformacji systemowej“. Zaakceptowaliśmy bez zastrzeżeń i jakichkolwiek obaw model kultury zachodniej, w której zaznacza się m. in. tendencja do kultywowania młodości. Wszystko dziś chce być młode, ojcowie też chcą pozostać młodzi ciałem i duchem. Wielu ojców rozwodzi się i bierze sobie partnerki w wieku swoich dzieci. Ojciec przestaje być autorytetem a nawet nie pragnie, żeby nim być; może nie wie, co począć z tym zadaniem. Poszanowaniem nie cieszą się już takie wartości, jak mądrość, powaga czy kruchość sędziwości, lecz wartości juwenilne. Już w latach 80. XX w. F. Fellini napisał: „Zastanawiam się, co właściwie się w chwili obecnej stało, jaką klątwą została porażona nasza generacja, że ludzie nagle zaczęli postrzegać młodych jako przynoszących prawdę absolutną. Młodzi, młodzi, młodzi... Tylko zbiorowe szaleństwo mogło spowodować, że 15-letnich chłopców traktujemy jako mistrzów – nosicieli wszelkich prawd”. Francuski filozof i humanista A. Finkielkraut twierdzi, że to zjawisko wynika z długiego procesu zwrotu ku konsumpcyjnemu hedonizmowi. Podstawową potrzebą jest dziś „feeling“ – doświadczanie czegoś, rozrywka. Prawie wszyscy dążą do tego, żeby być „cool“, żeby „czuć“ nowoczesność, co dotyczy nie tylko dzieci, lecz także ojców, ponieważ wpływ przemysłu rozrywkowego rośnie i horyzontalnie i wertykalnie. Odczuwam smutek obserwując taki świat, w którym nie ma prawie nic z tego, co pamiętam z własnego dzieciństwa. Nie ma żadnej pewności, punktu oparcia, objęcia ojca, czekającego na powrót syna marnotrawnego. Zagubieni czy błądzący synowie nie mają dokąd wrócić, nie znają drogi do domu ojca, nie znają domu ojca. By dopełnić kontekst odpowiedzi: bez względu na to, co jest modne, co przynosi chwila obecna, chciałbym pozostać takim ojcem, jakim był mój ojciec oraz jego ojciec.

Pre odľahčenie začnem anekdotou. Pýtajú sa 5 ročného chlapca, aký je jeho otec. Bez váhania odpovedá – najmúdrejší na svete, všetko vie. Ako 10 ročný na tú istú otázku odpovedá – otec vie veľa, v sedemnástich rokoch hovorí – otec ničomu nerozumie a ako 40 ročný si povzdychne – keby tak ešte žil, aby mi mohol poradiť. Obraz otca sa určite mení v procese nášho ľudského zrenia a dozrievania, ale mení ho aj kultúra, ktorú žijeme. Patrím ku generácii, ktorá svoje detstvo a časť otcovstva žila v komunistickom režime, plnosť otcovstva v časoch označovaných ako transformačný proces. Zakceptovali sme bez výhrad a akýchkoľvek obáv model západnej kultúry, ktorej jedným zo znakov je tendencia smerujúca k adolescentnosti. Všetko dnes chce byť mladé, aj otcovia chcú zostať mladými telesne i psychicky. Mnohí otcovia sa rozvádzajú a berú si za partnerky rovesníčky svojich detí. Otec prestáva byť autoritou, a netúži po tom, aby mohol byť autoritou. S takou úlohou si nevie ani čo počať. Úcte sa už netešia hodnoty ako je múdrosť, serióznosť či krehkosť vyššieho veku, ale juvenilné hodnoty. Už v 80-tych rokoch F. Fellini písal:”Pýtam sa, čo sa to vlastne v danom okamžiku stalo, akým urieknutím bola postihnutá naša generácia, aby sa ľudia začali zrazu začali dívať na mladých ako na vierozvestcov neviemakej absolútnej pravdy. Mladí, mladí, mladí... Len kolektívne šialenstvo mohlo spôsobiť, že považujeme za majstrov, ktorí sú nositeľmi všetkých právd, pätnásťročných chlapcov.” Francúzsky humanistický filozof A. Finkielkraut hovorí, že je to výsledok dlhodobého procesu obratu ku konzumnému hedonizmu. Základnou potrebou doby je feeling - pocit, zábava. A cítiť sa moderne, „cool”, chcú takmer všetci, rovnako deti ako otcovia, priemysel zábavy rastie. Je mi veľmi smutno z takéhoto sveta, nie je v ňom už takmer nič, čo som poznal z vlastného detstva. Niet istoty, oporného bodu, niet náruče otca, očakávajúceho návrat márnotratného syna. Stratený či blúdiaci syn sa nemá kam vrátiť, nepozná cestu do otcovho domu, otcov dom. Aby som ale dopovedal kontext otázky. Bez ohľadu na to, čo je moderné, čo priniesla doba, chcem naďalej byť takým otcom, akým bol môj otec a akým bol jeho otec.

4. W życiu ludzkim, w życiu każdego człowieka, są jakieś najważniejsze priorytety, cele i zadania. Jakie to priorytety towarzyszyły i nadal towarzyszą życiu Pana jako ojca rodziny?

Te priorytety zmieniają się z wiekiem. W młodszych latach zazwyczaj dużo uwagi poświęca się pracy zawodowej, z myślą o sukcesie. Jest to oczywiście sprawa indywidualna, w zależności od osobistych ambicji. Kiedy dzieci były małe, w znacznie większym stopniu myślałem o pracy naukowej niż dziś, kiedy są już dorosłe. Na zmianę moich priorytetów duży wpływ miało także uświadomienie sobie faktu, że model cywilizacji, w ramach którego żyjemy – to dotyczy także nauki, opiera się na fałszywym micie rozumu, desakralizującym Boga, intronizującym na jego miejsce człowieka. Dzisiaj nie jest dla mnie ważny sukces zawodowy, moim celem nie są osiągnięcia w nauce. Podziwiam ludzi, którzy są mądrzy na sposób, jakim byli mądrzy nasi ojcowie.  Być mądrym znaczy przyjąć porządek rzeczy ustanowiony przez Boga, poznawać naturę świata i samych siebie, pełnić wolę Bożą, uznać prymat Boga w życiu człowieka, a nie prymat rozumu. Tą drogą zrozumiemy zasady istnienia świata, nasze miejsce w nim, jak i sens i odpowiedzialność ojcostwa. Wreszcie, mądrość Starego Testamentu wyrosła z doświadczenia ojcostwa szukającego i respektującego Boga.

Tie priority sa rokmi menia. V mladších rokoch človek viac premýšľa o svojej práci, v ktorej chce uspieť. Je to samozrejme individuálne, v závislosti od osobných ambícii. Keď boli deti malé, myslel som viac na prácu vo vede ako teraz, keď sú už dospelé. Priority môjho života sa významne zmenili aj po uvedomení si faktu, že civilizačný model, ktorý žijeme, vrátane vedy, je postavený na falošnom mýte rozumu, desakralizujúceho Boha a intronizujúceho na jeho miesto človeka. Dnes pre mňa cieľom nie je úspech vo vede, v zamestnaní. Obdivujem tých, ktorí sú múdri spôsobom, akým boli múdri naši otcovia. Byť múdrym znamená rešpektovať poriadok Božieho stvorenstva, poznávať prirodzenosť sveta a svoju vlastnú prirodzenosť, plniť Božiu vôľu, prijať Boží primát v živote, nie primát rozumu. Tak pochopíme princípy jestvovania sveta, naše miesto v ňom, i zmysel a zodpovednosť otcovstva. Nakoniec zo skúseností otcovstva rešpektujúceho a hľadajúceho Boha vyrástla múdrosť Starého zákona.

5. Jest Pan ojcem dzieci, które już ukończyły studia i nadal zdobywają wiedzę poprzez dalsze studiowanie. Czy kiedykolwiek marzył Pan, bądź radził swym dzieciom w zakresie wyboru dalszej drogi życiowej? Jeśli tak lub nie to dlaczego?

Jest to poważny temat. By łatwiej było mi odpowiedzieć, posłużę się przypadkiem czeskiego kardiologa światowej sławy prof. M. Šamánka (ur. 1931), o którym niedawno czytałem. Od wczesnego dzieciństwa grał na rozmaitych instrumentach muzycznych. Po zdaniu matury zdecydował się podjąć studia muzyczne, ale ojciec rolnik rozstrzygnął sprawę: „Najpierw porządny zawód, dopiero potem muzyka.“ Syn z niechęcią przyjął tą decyzję i podjął studia lekarskie. Autorka sylwetki prof. Šamánka pisze: „Ojciec na pewno nie zdawał sobie sprawy z tego, iż zakazem studiów muzycznych przeznacza syna do ważnej misji, dzięki której w przyszłości uratuje w Czechach tysiące istnień dziecięcych. Miał jednak zdrowy chłopski rozum – i to jest właśnie zasadnicze pouczenie dla dzisiejszych rodziców, których moda liberalnego wychowania zmusza do tego, by bezgranicznie wspierali wolny rozwój dzieci.“ Nie ukrywam, że starałem się doradzać swoim dzieciom. Czas pokaże, czy w swoich radach kierowałem się „chłopskim“ rozumem. W pełni jednak stwierdzą to tylko dzieci.

Je to veľká téma, ale aby sa mi ľahšie odpovedalo, vypomôžem si životným príbehom svetovo známeho českého detského kardiológa prof. M. Šamánka (nar. 1931), o ktorom som nedávno čítal. Od útleho detstva hrával na hudobné nástroje, po maturite na gymnáziu sa rozhodol ísť študovať na konzervatórium, ale otec, roľník, rozhodol: „Najprv poriadne zamestnanie, potom muzika”. Syn nerád, ale počúvol, vybral si štúdium medicíny. Autorka medailónu píše: „Otec určite netušil, že zákazom hudobného vzdelania predurčuje syna k dôležitému poslaniu, vďaka ktorému v budúcnosti zachráni v Čechách tisíce detských životov. Mal ale zdravý sedliacky rozum – a to je zásadné poučenie pre dnešných rodičov, ktorí sú módou liberálnej výchovy tlačení k tomu, aby bezhranične, za každú cenu podporovali slobodný vývoj svojich potomkov”. Neukrývam, že som sa snažil radiť deťom. Či som mal v radení dosť „sedliackeho” rozumu, to ukáže až čas a v plnosti to budú poznať už len deti samé.

6. Czy na chwilę obecną towarzyszą Panu jakieś konkretne oczekiwania wobec własnych dzieci w kontekście realizacji ich drogi życiowej?

Nie mam konkretnych oczekiwań. Marzeniem wszystkich rodziców jest to, żeby dzieci miały szczęśliwe życie. Być prawdziwie szczęśliwym znaczy napełnić życie jedynym prawdziwym sensem, którym jest życie wieczne. Lubię powoływać się na świat symboli rolnika – powiem więc, że pragnę, abyśmy zasłużyli sobie na wspólne zaproszenie przez Gospodarza tego świata na Ucztę Wieczystą do Niebiańskiego Jeruzalem. Warunkiem jest przyczynianie się do napełniania wiecznego Spichlerza uczynkami miłości i miłosierdzia względem bliźnich. Pragnę, żeby dzieci sprostały temu zadaniu, żeby nie było dla nich obciążeniem, lecz radością. I żeby o tym pamiętał też ich ojciec.

Konkrétne očakávania nemám. Každý rodič túži po tom, aby deti prežívali šťastný život. Byť šťastným znamená naplniť život pravým zmyslom, a tým je získať si večný život. (Rád používam symboly roľníka a tak poviem, že si veľmi želám, aby sme si zaslúžili spoločne pozvanie Gazdu tohto svete na Večnú hostinu do Nebeského Jeruzalema. Podmienkou je prispievať do večnej špajze (Spicharz) skutkami lásky a milosrdenstva vo svojom živote vo vzťahu k blížnym. Túžim po tom, aby túto výzvu v živote zvládali aj deti, aby nebola pre nich obmedzením ale radosťou.)

7. Jeśli by Pan spotkał – a zapewne tak się dzieje – w swoim życiu młodego ojca, przed którym stoi droga wychowania własnych dzieci, to jakich wskazówek udzielił by Pan takiemu ojcu?

Mówiąc konkretnie, jako pierwszą zasadę z pewnością polecałbym własny przykład. Każdy może z siebie wydać tylko to, co jest w nim. Jest wyzwaniem dla ojca, żeby sam poszukiwał i znajdywał prawdziwe znaczenie ojcostwa, swego życia. Znana prawda mówi, że ucząc innych uczymy się sami. Dobrze jest, kiedy młody ojciec może odnieść się do swoich doświadczeń z dzieciństwa, kiedy może mieć wzór we własnym ojcu. Jeżeli tego brakuje, zasad i potrzeb wychowania ojcowskiego należy szukać nie tylko w „świecie widzialnym“, w rozumie, lecz w całej prawdzie o życiu, zawartej w Słowie Bożym. Kolejną zasadą jest konieczność rozwoju umysłowego dziecka. Wychowywanie jest dziś często oparte jedynie na rozwijaniu umiejętności technicznych, na priorytecie gier komputerowych. Podstawową potrzebą dziecka jest rozwój myślenia, umiejętność formułowania własnych opinii o świecie. Taka powinna być droga rozwoju osoby ludzkiej, jej intelektu, prowadząca do harmonii; nie programy telewizyjne czy gry komputerowe, rozniecanie emocji. W historiach dziecko potrzebuje znajdywać mądrość życia, nie ładunek emocji. Tą najlepszą jest historia Dzieciątka z jasełek Betlejemskich. Jeżeli ojciec wierzy, że jest Ono prawdziwym Synem Bożym, i że wszyscy mamy jeszcze jedynego wspólnego odwiecznego Ojca w niebie, a przekonanie to wyznaje przed dzieckiem w modlitwie „Ojcze nasz“ na kolanach, nie może dziecku dać mocniejszego fundamentu życia.

Ak by som mal byť konkrétny, určite by som mu odporučil ako prvú zásadu vlastný príklad. Tu platí, že každý môže dať zo seba len to, čo v sebe má. Je to výzva aj pre otca, aby sám hľadal a nachádzal pravý zmysel otcovstva, svojho života. Známa je pravda, že ten, kto učí, vyučuje aj sám seba. Dobré je, ak sa mladý otec môže oprieť o skúsenosť z vlastného detstva, ak môže mať vzor vo svojom otcovi. Ak to chýba, treba zásady a potreby otcovskej výchovy hľadať nielen v rozume, ale v prijímaní celej pravdy o živote, vyjadrenej v Božom Slove. Ďalšou zásadou je nutnosť rozvoja úmyslu dieťaťa. Dnešná výchova je založená na priorite hry s počítačom, na technickej a technologickej zručnosti. Dieťa životne potrebuje rozvíjať svoje myslenie, schopnosť vytvárať si vlastný názor. Nie televízne programy a počítačové hry, podnecovanie emocionality a vášni, ale cvičenie mysle a formovanie úsudku sú cestou rozvoja ľudskej osoby, jej intelektu. Dieťa potrebuje poznávať v príbehoch múdrosť života, nie emočný náboj. Tým najlepším príbehom je príbeh dieťatka z betlehemských jasličiek. Ak otec verí, že je skutočným Božím Synom, a vyzná to pred dieťaťom v modlitbe na kolenách, priznávajúc, že je ešte iný Otec, na nebesiach, v modlitbe Otče náš, nemôže dieťaťu do života dať iný reálnejší základ.

8. Mówi się, że być ojcem, to odczytać właściwie powołanie i je realizować. Czy według Pana oceny, bycie ojcem to swoistego rodzaju powołanie?

Ojcostwo jest wpisane w kod życia, w misterium życia. Warunkuje życie. W Starym Testamencie miłość i potęga Boga dają się poznać poprzez obrazy Ojca, w Nowym Testamencie dzięki Synostwu Jezusa Chrystusa poznajemy pełnię Bożego Ojcostwa w stosunku do każdej osoby ludzkiej. W znaczeniu biblijnym cielesny ojciec jest głową rodziny, od której zależą wszystkie relacje w ramach tej rodziny. Jest jakby ucieleśnieniem całej rodziny, dla której ustanawia wspólnotę, nazywaną w języku hebrajskim beyth ab, co oznacza „ojcowski dom“. Rodzina jest więc „ojcowskim domem“. Taką była Rodzina Nazaretańska.
Ojciec, również w naszych czasach, w swej istocie powinien być „domem“ mądrości, porządku, sprawiedliwości, piękna, głową i widzialnym znakiem rodziny. Dzisiejsza kultura redukująca ojcostwo do płaszczyzny biologicznej wypędza mężczyzn z „ojcowskiego domu“, czyniąc ich „bezdomnymi“. W rezultacie destrukcji ulega sama istota rodziny.

Otcovstvo je súčasťou kódu života, mystéria života. Je podmienkou života. V Starom zákone sú poznávané láska a moc Boha prostredníctvom obrazov Otca, v Novom zákone prostredníctvom synovstva Ježiša Krista poznávame plnosť otcovstva Boha vo vzťahu ku každej ľudskej osobe. V biblickom význame je telesný otec hlavou rodiny, ktorú uznáva manželka, hlavou rodiny, od ktorej záležia všetky vzťahy v rámci rodiny. Je akoby stelesnením celej rodiny, pre ktorú vytvára jednotu, a ktorá sa hebrejsky volá beyth ab, čo znamená „otcovský dom”. Rodina je teda „otcovským domom”. Takou bola nazaretská rodina. Otec aj v našich časoch vo svojej podstate má byť „domom” múdrosti, poriadku, spravodlivosti, krásy, nositeľom a viditeľným znakom rodiny. Dnešná kultúra redukujúca otcovstvo na biologickú úroveň, vyháňa mužov z „otcovského domu”, robí ich bezdomovcami. A na tejto vlne deštruuje aj samotnú podstatu rodinu

9. Jakie na dzień dzisiejszy ma Pan plany, zamierzenia w stosunku do siebie jako ojca?

Kiedy nasze dzieci dorosły, w życiu codziennym w centrum uwagi częściej pojawia się relacja małżeńska, o której jeszcze nie wspominaliśmy. Mówiąc prosto, jako ojciec, wraz z matką pragniemy nadal stwarzać „ojcowski dom“, całodobowo otwarty dla dorosłych dzieci. Od nich będzie zależało, kiedy do niego przyjdą, jak długo w nim pozostają i co z niego wyniosą. Wszystko, pozostaje i tak w rękach Ojca, który jest Ojcem zarówno dla mnie, jak i dla naszych dzieci, Panem naszego życia.

Deti sú dospelé a tak prirodzene v každodennosti do centra pozornosti sa viac dostáva relácia manželská, ktorú sme doteraz nespomenuli. Ak by som to mal jednoducho povedať, ako otec túžim spolu s matkou naďalej vytvárať „otcovský dom” calodobowo otvorený pre dospelé deti. Je na nich, kedy do neho vstúpia a čo si z neho vyberú. Všetko je ale v rukách Otca, ktorý je na nebesiach, a ktorý je tak mojim Otcom ako aj Otcom našich detí, Pánom našich životov.

10. Co według Pana oceny, stanowi fundament trwałości rodziny wobec współczesnych zagrożeń i trudności?

Trwanie w tradycyjnej kulturze chrześcijańskiej, która jednoznacznie rozróżnia cnotę i grzech. Nie ma innej drogi, mimo że słyszymy różne obietnice i nadzieje łączone z nauką i ludzkim rozumem. Są to fałszywe iluzje, tak jak iluzja postępu, którego przejawem ma być wymiar wolności do niczego człowieka nie zobowiązującej, a dotyczy to też zobowiązań małżeńskich, rodzinnych. Objawiona Prawda Boża jest normą, która nie ogranicza, ale odwrotnie - uwalnia. Małżeństwo i rodzina w jej intencjach jest słodkim jarzmem i lekkim brzemieniem (Mt 11, 30). Każdy, kto wysłucha tych rad, zrobi dobrze (Mt 7, 24), ale przekona się o tym jedynie w praktyce życiowej, dzięki osobistemu doświadczeniu, bo logika rozumu mówi odmienne.

Zotrvávanie v tradičnej kresťanskej kultúre, ktorá jednoznačne pomenováva cnosť a hriech. Niet inej cesty, aj keď počúvame o rôznych nádejách vkladaných do vedy a ľudského rozumu. Sú to falošné ilúzie rovnako ako ilúzia pokroku, ktorého prejavom má byť taký rozmer slobody, ktorý v ničom človeka nezaväzuje, ani v záväzku manželstva a rodiny. Zjavená Božia Pravda je normou, ktorá neobmedzuje ale naopak, oslobodzuje. Manželstvo, rodina v jej intenciách je sladkým jarmom a ľahkým bremenom. Kto počúvne tieto rady, dobre urobí, ale spozná to len v praxi života.

11. Wiem, że w ostatnich latach został Pan doświadczony różnego rodzaju krzyżem. Czy i na ile taki krzyż jest wsparciem a na ile przeszkodą w realizacji ojcostwa?

Każdy krzyż, przyjęty bez uskarżania się, przyniesie swoje owoce. Uważam za bardzo istotne, aby dzieci widziały w swoich rodzicach, w ojcu i matce, wzór dla pokonywania różnych przeciwieństw, które przynosi życie, aby zostały ukierunkowane, jak sobie z nimi radzić. Może to zabrzmieć jak wytarty zwrot, że drogą do tego jest modlitwa na kolanach, ale innej drogi nie ma. Nie tylko sama modlitwa, ale modlitwa na kolanach. Modlitwy na kolanach, jako czegoś naturalnego, należy uczyć się od najwcześniejszego dzieciństwa. Ostatecznie nie ma bardziej spontanicznej modlitwy, jak ta szczera, dziecinna modlitwa, bardzo chętnie i miło ją wspominam zarówno z czasów dzieciństwa, jak i ojcostwa. I jeszcze jedno w związku z tym -nie wystarczą jedynie własne siły. Wielokrotnie nawet nie wiemy, ile modlitw, też tych we łzach, ofiarowali za nas nasi najbliżsi. Nie uświadamiamy sobie wartości tych modlitw. Z wielką wdzięcznością w sercu wspominam rodziców i dziadków, którzy codziennie ofiarowali za nas, dzieci i wnuki, swoje modlitwy. Bez tych modlitw nie bylibyśmy w stanie znieść wielu trudów. O potrzebie modlitwy za dzieci trzeba pamiętać. Modlitwa za dzieci jest swego rodzaju rdzeniem ojcostwa, niekoniecznie widocznym. W niej dojrzewa i ojciec.

Každý kríž, ak sa prijme bez reptania, prinesie svoje ovocie. Považujem za veľmi dôležité, aby deti videli vo svojich rodičoch, v otcovi a matke vzor v zvládaní rôznych ťažkostí, ktoré prináša život, aby poznali návod, ako ich zvládať. Zaznie to ako naučená fráza, že cestou je modlitba na kolenách, ale inej cesty niet. Nielen modlitba, ale modlitba na kolenách. Modlitbu na kolenách ako prirodzenosť sa treba učiť od najútlejšieho detstva. Nakoniec niet spontánnejšej modlitby ako je úprimná detská modlitba, veľmi rád a milo na ňu spomínam aj ako dieťa aj ako otec. A ešte jedna súvislosť. Samotné vlastné sily nestačia. Mnohokrát ani nevieme, koľko modlitieb, aj v slzách, za nás obetovali naši najbližší a neuvedomujeme si cenu ich modlitieb. S veľkou vďačnosťou v srdci spomínam na rodičov a starých rodičov, ktorí každodenne obetovali za nás, deti a vnúčatá, svoje modlitby. Bez týchto modlitieb by sa neboli dali uniesť mnohé ťažkosti. Na túto potrebu modlitby za deti treba pamätať aj v žití otcovstva, je jej potrebnou výstuhou, ktorá nemusí byť nutne viditeľná.

12. Czego by Pan życzył sobie jako ojcu i innym ojcom?

W Księdze proroka Ezechiela (18, 2-3) jest napisane: „Z jakiego powodu powtarzacie między sobą tę przypowieść o ziemi izraelskiej: Ojcowie jedli zielone winogrona, a zęby ścierpły synom? Na moje życie – wyrocznia Pana Boga. Nie będziecie więcej powtarzali tej przypowieści w Izraelu.“ Oby ta przypowieść przestała być częścią doświadczeń ojców i synów zarówno naszych narodów – polskiego i słowackiego, jak i narodów Europy, ojców i synów całego świata.

V knihe proroka Ezechiela (kap. 18, 2-3) sa hovorí "Odkiaľ je to, že si v Izraelovej krajine hovoríte medzi sebou príslovie: „Otcovia jedli trpké hrozno a zuby synov stŕpli? Ako žijem, hovorí Pán, Boh, nebude vám toto príslovie viac príslovím v Izraeli“. Kiežby toto príslovie prestalo byť súčasťou tradovanej skúsenosti nielen našich národov, poľského a slovenského, ale aj v Európe a vo svete.