Author
Dr Majka Łojko (Poland)
PhD in Economics in the discipline of Economics and Finance. Assistant Professor at the Faculty of Economic Sciences, University of Warmia and Mazury in Olsztyn. Research interests: problems and challenges of contemporary social policy and social economics.
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-4801-8069
E-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
CC-BY-NC-ND 4.0 Deed
DOI: https://doi.org/10.62266/PK.1898-3685.2026.38.11
SUMMARY:
Aim: The aim of this article is to analyze the conditions under which Vocational Activity Centers(VAC) operate in Poland within the social economy, with particular emphasis on their social mission and the practical dimension of their activities for people with disabilities.
Methods: The article utilizes the analysis of normative documents (including the Act on Vocational and Social Rehabilitation and Employment of Persons with Disabilities, the Act on Social Economy, and implementing regulations), an analysis of scientific literature on social policy and the social economy, and an analysis of secondary data (reports from the State Fund for Rehabilitation of Disabled Persons, the Ministry of Family, Labour and Social Policy, and the Central Statistical Office). The approach is descriptive and analytical with elements of critical systemic reflection.
Results: The results of the analysis indicate that vocational activity center splay a significant role in the social economy, creating adapted employment opportunities for people with disabilities and supporting their socio-professional integration. The activities of these entities support the achievement of social policy goals, counteract exclusion, and strengthen local support structures.
Conclusion: Vocational Activity Centers play a key role in the integration of people with disabilities, combining social goals with the institutional tools of the social economy. However, their actual effectiveness depends on many institutional and contextual factors.
Originality: The originality of the article lies in compiling and organizing knowledge from various sources—public documents, statistical data, and scientific literature—in order to show how VACs implement the theoretical assumptions of social economy, combining them with practical action to promote the professional activation of people with disabilities.
KEYWORDS: Vocational Activity Centers, social economy, people with disabilities, socio-professional reintegration, social exclusion.
STRESZCZENIE:
Cel: Celem artykułu jest dokonanie analizy uwarunkowań funkcjonowania Zakładów Aktywności Zawodowej (dalej: ZAZ) w Polsce w ramach ekonomii społecznej, ze szczególnym uwzględnieniem ich misji społecznej a praktycznym wymiarem działalności na rzecz osób z niepełnosprawnościami.
Metody: W artykule zastosowano metodę analizy dokumentów normatywnych (m.in. ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ustawa o ekonomii społecznej, akty wykonawcze), analizę literatury naukowej z zakresu polityki społecznej, ekonomii społecznej oraz analizę danych wtórnych (raportów PFRON, MRiPS, GUS). Podejście ma charakter deskryptywno-analityczny z elementami krytycznej refleksji systemowej.
Wyniki: Wyniki analizy wskazują, że ZAZ pełnią istotną funkcję w ekonomii społecznej, tworząc dostosowane miejsca zatrudnienia dla osób z niepełnosprawnościami i wspierając ich proces integracji społeczno-zawodowej. Działalność tych jednostek sprzyja realizacji celów polityki społecznej, przeciwdziała wykluczeniu oraz wzmacnia lokalne struktury wsparcia.
Zakończenie: ZAZ odgrywają kluczową rolę w procesie integracji osób z niepełnosprawnościami, łącząc cele społeczne z narzędziami instytucjonalnymi ekonomii społecznej. Jednak ich rzeczywista skuteczność zależy od wielu czynników instytucjonalnych i kontekstowych.
Oryginalność: Oryginalność artykułu polega na zestawieniu i uporządkowaniu wiedzy z różnych źródeł – dokumentów publicznych, danych statystycznych i literatury naukowej – w celu pokazania, jak ZAZ realizują założenia teoretyczne ekonomii społecznej, łącząc je z praktycznym działaniem na rzecz aktywizacji zawodowej osób z niepełnosprawnościami.
SŁOWA KLUCZOWE: Zakłady aktywności zawodowej, ekonomia społeczna, osoby z niepełnosprawnością, reintegracja społeczno-zawodowa, wykluczenie społeczne.
DOWNLOAD FULL ARTICLE:
